Heeft het eigen risico nut? Het CPB onderzoekt

eigen-risico

Er was de laatste tijd veel over te doen: het eigen risico. Niet zo gek natuurlijk. Voor veel vormen van zorg moet een consument eerst in de eigen buidel tasten totdat het eigen risico is opgebruikt. Dat gaat om veel geld. 385 euro (want zo hoog is het eigen risico) hebben veel mensen niet zomaar los in de portemonnee zitten. En zelfs degene die dat wel heeft weet meestal wel een doel waaraan hij dat geld zou willen besteden. Waarom bestaat het eigen risico eigenlijk? Zou in een rijk land als Nederland de zorg niet gewoon volledig vergoed moeten worden. Logische vragen voor de consument die met die 385 euro eigen risico geconfronteerd wordt.

Waarom bestaat het eigen risico?

Er zijn een aantal redenen aan te wijzen waarom het eigen risico bestaat. In het kort komt het erop neer dat het eigen risico geïntroduceerd is om de zorg in Nederland betaalbaar te houden. De zorg in Nederland is (zeker als je het wereldwijd bekijkt) van een uitzonderlijk hoog niveau. Tegelijkertijd kost dat verschrikkelijk veel geld. Voor 2018 is de begroting van het Ministerie van Volksgezondheid de allergrootste begroting van alle ministeries. Een ongelooflijk bedrag van 80,4 miljard(!) euro. Zou het eigen risico worden afgeschaft dan zou dat nog eens tot maximaal 5 miljard euro per jaar kosten. Daarmee zou de complete Rijksbegroting overhoop worden gehaald. Een tweede reden dat het eigen risico bestaat is omdat ervan uit wordt gegaan dat een eigen risico mensen ervan weerhoudt zorgkosten te maken die niet per se noodzakelijk zijn. Dit is natuurlijk een interessant punt. Want klopt dit wel? Werkt een no-claimkorting niet veel beter? Bij no-claimkorting wordt iemand die geen zorg afneemt namelijk beloond. Bij het eigen risico wordt iemand die zorg afneemt “gestraft”. Wordt het dus geen tijd voor no-claimkorting in plaats van het eigen risico? Het Centraal Planbureau (CPB) zocht het uit.

Eigen risico blijkt het best te werken

Het CPB stelt in zijn onderzoek dat je op voorhand zou verwachten dat no-claimkorting en het eigen risico op een gelijkwaardige wijze mee zouden helpen consumenten “kostenbewust” te maken. Op zich is dat een logische gedachte. Wie geld kan besparen probeert dat te doen, de systematiek doet er niet toe. Maar dat is nu net het interessante. Uit de gegevens van het CPB-onderzoek blijkt juist dat die systematiek er wél toe doet! Wat blijkt: in het geval van eigen risico dalen de zorgkosten harder dan wanneer er met no-claimkorting gewerkt wordt. Het CPB geeft hiervoor een aantal redenen. Zo komt uit het onderzoek dat mensen gevoeliger zijn voor verlies (van hun eigen risico) dan voor winst (via een no-claimconstructie). Bovendien moet het eigen risico direct worden betaald wanneer de zorg wordt afgenomen. De no-claimkorting komt pas na een jaar bij de consument terecht. De link tussen de behandeling en het geld is dus directer. Overigens was de onderzoeksgroep in dit onderzoek beperkt tot 15- tot 21-jarigen. Of dit ook geldt voor oudere consumenten moet nog worden onderzocht.